Η εφάπαξ παροχή θεσμοθετήθηκε για να αμβλύνει τις συνέπειες από την απότομη μετάβαση από το ενεργό επαγγελματικό βίο στη συνταξιοδοτική αργία και αποτελεί επέκταση της συνταξιοδοτικής προστασίας των εργαζομένων με σκοπό την αναπλήρωση μέρους του απολεσθέντος εισοδήματός τους.
Η υπαγωγή στην ασφάλιση είναι υποχρεωτική και από τους 35 φορείς που ενσωματώθηκαν στον Κλάδο Εφάπαξ Παροχών του e-ΕΦΚΑ και τα ΝΠΙΔ εκ μετατροπής του ν. 3029/2002, καλύπτεται, το σύνολο των μισθωτών του δημοσίου τομέα (δημόσιοι υπάλληλοι, υπάλληλοι ΝΠΔΔ, κ.ά.), των υπαλλήλων επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας (ΔΕΗ, ΟΣΕ, ΟΤΕ) και ένα μικρό ποσοστό των μισθωτών ιδιωτικού τομέα (ξενοδοχοϋπάλληλοι, εμποροϋπάλληλοι, υπάλληλοι εταιρειών τσιμέντων, λιπασμάτων, κ.ά.) και των αυτοτελώς απασχολούμενων (υγειονομικοί, δικηγόροι, μηχανικοί, κ.ά.).
Mε την θεσμοθέτηση του ν. 5078/2023 , ενισχύθηκε η μέριμνα για τον ορθό τρόπο λειτουργίας των Ταμείων με τη μορφή ΝΠΙΔ εκ μετατροπής, με την εισαγωγή συνετών επενδυτικών κανόνων, σχηματισμού επαρκών τεχνικών προβλέψεων και συγκεκριμένων αρχών διακυβέρνησης και εποπτικών απαιτήσεων.
Επιπλέον ενισχύθηκε η εποπτεία των ως άνω ταμείων, η οποία πλέον ασκείται από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για ζητήματα τήρησης του νόμου και προστασίας των συμφερόντων των ασφαλισμένων, την Εθνική Αναλογιστική Αρχή ως προς την βιωσιμότητα και τη φερεγγυότητά τους και την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για θέματα που αφορούν τις επενδύσεις.
Όπως προβλέπεται με τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 99 του ν. 5078/2023, «Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του εκ μετατροπής Αλληλοβοηθητικού Ταμείου δεν επιτρέπεται να είναι μέλη Διοικητικού Συμβουλίου σε εταιρείες, μετοχές ή μερίδια των οποίων κατέχει το εκ μετατροπής Αλληλοβοηθητικό Ταμείο, εφόσον η συμμετοχή του στις εταιρείες αυτές υπερβαίνει το δέκα τοις εκατό (10%) του κεφαλαίου τους.». Με το υπ’ αριθμ. 1626/22-01-2025 έγγραφο της Υπηρεσίας ζητούνται ενέργειες για την εφαρμογή του από τα Αλληλοβοηθητικά Ταμεία.
Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 107 του ν. 5078/2023 οι συνταξιοδοτικές παροχές που καταβάλλονται από τα Ταμεία ΝΠΙΔ εκ μετατροπής φορολογούνται αυτοτελώς, από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Παρέχεται από:
Α) Τον Κλάδο Εφάπαξ Παροχής του e-ΕΦΚΑ, ο οποίος λειτουργεί από 1/1/2015 με βάση το σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης (https://e-efka.gov.gr),
Β) Τα ΝΠΔΔ που αποδίδουν στους υπαλλήλους τους εφάπαξ παροχή βάσει του ν.103/1975 για το χρονικό διάστημα ασφάλισης έως 31-12-2005,
Γ) Τα κάτωθι επτά Αλληλοβοηθητικά Ταμεία νπιδ (εκ μετατροπής από ΝΠΔΔ με τον ν.3029/2002) που χορηγούν εφάπαξ παροχή στα εγγεγραμμένα μέλη τους:
- Ταμείο Αλληλοβοηθείας Δικηγόρων Θεσσαλονίκης (Τ.Α.ΔΙ.Θ.) – Ν.Π.Ι.Δ ( https://tadith.gr/ )
- Ταμείο Αλληλοβοήθειας Δικηγόρων Πειραιά (Τ.Α.Δ.Π.) ( http://www.tadp.gr/ )
- Αλληλοβοηθητικό Ταμείο Πρόνοιας Προσωπικού ΑΕΕΓΑ «Η Εθνική» (Α.Τ.Α.Π.Ε.)
- Ταμείο Αυτασφάλειας Προσωπικού Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος
- Αλληλοβοηθητικό Ταμείο Προσωπικού ΕΤΒΑ (Α.Τ.Α.Π – Ε.Τ.Β.Α) ( https://atap-etba.gr/ )
- Ταμείο Αλληλοβοήθειας Υπαλλήλων Φαρμακευτικών Εργασιών (ΤΑΥΦΕ) ( https://tayfe.gr/ )
- Αλληλοβοηθητικό Ταμείο Πρόνοιας Εργαζομένων Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος
Προϋποθέσεις καταβολής
Η εφάπαξ παροχή απονέμεται από τον Κλάδο Εφάπαξ Παροχών του e-ΕΦΚΑ, εφόσον ο ασφαλισμένος έλαβε κύρια σύνταξη λόγω γήρατος ή οριστικής αναπηρίας.
Για το ποιοι καθίστανται δικαιούχοι της εφάπαξ παροχής θανόντα ασφαλισμένου εφαρμόζονται οι αντίστοιχες διατάξεις των παραγράφων 3.β και 3.γ του άρθρου 35 του ν. 4387/2016 όπως ισχύει (άρθρο 35 του ν. 4387/2016 όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 31 του ν. 4670/2020).
Με τις διατάξεις του ν. 5078/2023 ρυθμίστηκαν θέματα μεταξύ των οποίων και η χορήγηση εφάπαξ παροχής σε κληρικούς. Ειδικότερα με τις διατάξεις του άρθρου 122 του ν. 5078/2023 προστέθηκε περίπτωση ε) στην παράγραφο 3 του άρθρου 35 του ν. 4387/2016, με την οποία στους κληρικούς που είναι ασφαλισμένοι στο π. Ταμείο Προνοίας Ορθοδόξου Εφημεριακού Κλήρου Ελλάδος παρέχεται το δικαίωμα κατά τον χρόνο άσκησης του λειτουργήματός τους να ζητήσουν την καταβολή εφάπαξ παροχής από τον φορέα αυτό για τα έτη που ήταν ασφαλισμένοι στον κλάδο εφάπαξ παροχών του e-ΕΦΚΑ, με την προϋπόθεση ότι κατά το χρόνο υποβολής της σχετικής αίτησης έχουν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας τους.
Επιπροσθέτως, με τις διατάξεις του άρθρου 130 του ν. 5078/2023 ρυθμίστηκαν θέματα που αφορούν την ασφαλιστική εισφορά για τους ασφαλισμένους έμμισθους δικηγόρους, μισθωτούς μηχανικούς και υγειονομικούς των οικείων τομέων του κλάδου προνοίας του πρώην Ε.Τ.Α.Α. εφάπαξ για τα έτη 2017 και 2018. Για τους μέχρι τις 31.12.1992 ασφαλισμένους έμμισθους δικηγόρους, μισθωτούς μηχανικούς και υγειονομικούς των οικείων τομέων του κλάδου προνοίας του πρώην Ε.Τ.Α.Α., το ποσό της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς για το χρονικό διάστημα από 1.1.2017 έως 31.12.2018 ορίζεται σε ποσοστό τέσσερα τοις εκατό (4%) υπολογιζόμενο επί των ασφαλιστέων αποδοχών τους για κύρια σύνταξη, όπως αυτές προσδιορίζονταν στα άρθρα 5 και 38 κατά τα έτη αυτά.
Τρόπος Υπολογισμού
Η εφάπαξ παροχή αποτελείται από το άθροισμα δύο τμημάτων:
α) το τμήμα που αντιστοιχεί για τα έτη ασφάλισης μέχρι την 31.12.2013
β) το τμήμα που αντιστοιχεί για τα έτη ασφάλισης από την 1.1.2014 και εφεξής το οποίο υπολογίζεται με βάση το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων εισφορών με νοητή κεφαλαιοποίηση (άρθρο 35 του ν.4387/2016 όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 31 του ν. 4670/2020).
Εγκύκλιοι
Γνωστοποίηση διατάξεων του άρθρου 47 του ν. 3996_2011
Εφαρμογή διατάξεων του άρθρου 59 του ν. 3996_2011 (ΣΕ ΟΤΙ ΑΦOΡΑ ΣΤΗΝ ΕΦΑΠΑΞ ΠΑΡΟΧΗ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ 2 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ)
Συμπληρωματικές οδηγίες για την εφαρμογή του άρθρου 35 «Εφάπαξ παροχή» του ν. 4387/2016 (Α΄ 85) στους ασφαλισμένους του ν. 103/1975 (Α΄ 167)
Διόρθωση Παραδείγματος 8 της υπ. αρίθμ. Φ.80020οικ.26004Δ15.40326-9-2017 εγκυκλίου (ΑΔΑ ΩΙ8Ρ465Θ1Ω-ΒΥΛ)
Γνωστοποίηση ρυθμίσεων της παραγράφου 1 του άρθρου 28 του ν. 4331_2015 (Α’ 69)
Γνωστοποίηση ρυθμίσεων του άρθρου 33 του ν. 4331_2015
Συμπληρωματικές οδηγίες για την εφαρμογή της διάταξης της παρ. 9 του αρ. 39 του ν. 4387_2016
Εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης από τους φορείς πρόνοιας
Γνωστοποίηση ρυθμίσεων του άρθρου 35 «Εφάπαξ παροχή» του ν. 4387_2016 (Α΄ 85), όπως ισχύει (ΣΕ ΙΣΧΥ. ΙΣΧΥΟΥΝ ΜΕΡΙΚΩΣ ΟΙ 2, 3, 4, 6, 70, 10)
Εφαρμογή του ν. 5078_2023 (ΤΑΥΦΕ) (ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΕΔΑΦΙΟ)
Εφαρμογή του ν. 5078_2023 (ΤΑΔΠ)
Γνωστοποίηση διατάξεων του άρθρου 88 του ν. 4826_2021
Ανακοίνωση δημοσίευσης του αρ. 57 του ν.3518/2006 «Αναδιάρθρωση των κλάδων του Ταμείου Συντάξεων Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Εργων (ΤΣΜΕΔΕ) και ρύθμιση άλλων θεμάτων αρμοδιότητας του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας (ΙΣΧΥΕΙ ΕΝ ΜΕΡΕΙ)
Γνωστοποίηση ρυθμίσεων του άρθρου πρώτου υποπαράγραφος ΙΑ.5. περίπτωση 2 του ν. 4093_2012, σχετικά με την μείωση των εφάπαξ βοηθημάτων (ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ)
Διευκρινίσεις επί των διατάξεων της παρ. 1 του άρθρου 47 του ν. 3996_2011
Εφαρμογή του ν. 5078_2023 (ΤΑΔΙΘ)
Εφαρμογή του ν. 5078_2023 (ΕΤΒΑ)
Εφαρμογή του ν. 5078_2023 (ΕΘΝΙΚΗ)
Εφαρμογή των περ. β και γ της παρ. 4 του άρθ. 35 του ν.4387_2016 (Α΄ 85)
Παροχή συμπληρωματικών οδηγιών για την εφαρμογή των παρ. 3 και 4 του άρθρου 36 του ν.4387/2016 (ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 32 ΤΟΥ Ν. 4670/2020 Η ΠΑΡ. 3 ΑΝΑΡΙΘΜΗΘΗΚΕ ΣΕ ΠΑΡ. 3.Α ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡ. 4 ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΚΑΙ ΑΝΑΡΙΘΜΗΘΗΚΕ ΣΕ 3.Β. ΕΠΙΣΗΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΤΑ ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΝΕΑ ΠΑΡ. 3.Β. ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 23 ΤΟΥ Ν. 4892/2022 ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΕ Η ΠΑΡ. 3.Β.)
Γνωστοποίηση ρυθμίσεων του άρθρου 31 «Αντικατάσταση άρθρου 35 ν.4387_2016» του ν.4670_2020 (Α43)
Kαθορισμός των αποδοχών για τον υπολογισμό της εφάπαξ παροχής των πριν την 1-1-1993 ασφαλισμένων του πρ. Τομέα Πρόνοιας Μηχανικών και Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΑΝΑΚΛΗΘΗΚΕ ΜΕ ΑΔΑ: ΩΤ52465Θ1Ω-ΧΡΜ)
Γνωστοποίηση ρυθμίσεων του άρθρου 96 του ν. 4461/2017 (Α΄ 38) (ΙΣΧΥΕΙ ΕΝ ΜΕΡΕΙ)
Γνωστοποίηση άρθρου 20 του ν.4488/2017 – Αποσύνδεση ασφάλισης από ιδιότητα
Γνωστοποίηση ρυθμίσεων της παραγράφου 2 του άρθρου 31 του ν. 4320_2015 (Α΄29)
Γνωστοποίηση ρυθμίσεων της παραγράφου 3 του άρθρου 220 του ν. 4281_2014 (ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ)
Ανάκληση της εγκυκλίου με ΑΔΑ:ΩΙΙ0465Θ1Ω-6ΦΣ