Εργασία Πολιτών Τρίτων Χωρών στην Ελλάδα

Η βασική νόμιμη οδός για την είσοδο των πολιτών τρίτων χωρών  με σκοπό την εξαρτημένη εργασία είναι η διαδικασία της μετάκλησης. Ειδικότερα, ως μετάκληση νοείται, σύμφωνα με την παρ. κα. του άρθρου 4 του ν. 5038/2023, η διαδικασία, με την οποία καθίσταται δυνατή η είσοδος και διαμονή πολίτη τρίτης χώρας για παροχή εξαρτημένης εργασίας στην Ελλάδα σε συγκεκριμένο εργοδότη και για ορισμένο είδος απασχόλησης.  Σε κάθε περίπτωση, αν ενδιαφέρεστε να έρθετε στην Ελλάδα για εργασία, το πρώτο βήμα είναι να βρείτε εργοδότη.

 Στη συνέχεια, ο/η  εργοδότης/τρια ο/η οποίος/α επιθυμεί να μετακαλέσει πολίτη τρίτης χώρας για εξαρτημένη εργασία, στο πλαίσιο της διαδικασίας της μετάκλησης, εφόσον i) υπάρχει διαθέσιμη θέση εργασίας (σύμφωνα με το άρθρο 26 του ν. 5038/2023), ii) αυτός/ή πληροί τις αντίστοιχες εισοδηματικές προϋποθέσεις ανά εργαζόμενο και iii) υπάρχει υπογραμμένη από τον εργοδότη σύμβαση εργασίας, τουλάχιστον έξι (6) μηνών, πλήρους απασχόλησης, υποβάλει αίτημα στην υπηρεσία μίας στάσης, στα διοικητικά όρια της οποίας έχει την έδρα του ο/η εργοδότης/τρια.

Εφόσον εκδοθεί πράξη έγκρισης απασχόλησης, η αρμόδια προξενική αρχή, αφού εξετάσει τις γενικές προϋποθέσεις χορήγησης της εθνικής θεώρησης εισόδου και εφόσον ο/η πολίτης τρίτης χώρας υπογράψει την σύμβαση εργασίας ενώπιον του/της υπαλλήλου της προξενικής αρχής, χορηγεί, δυνάμει της ανωτέρω έγκρισης, την εθνική θεώρηση εισόδου.

Ο/η  πολίτης τρίτης χώρας, εισέρχεται, δυνάμει της εθνικής θεώρησης εισόδου, και υποβάλει, μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, αίτηση στην αρμόδια υπηρεσία μίας στάσης της αποκεντρωμένης διοίκησης για την αρχική χορήγηση άδειας διαμονής για εργασία κατόπιν μετάκλησης αποκλειστικά εντός της διάρκειας ισχύος της εθνικής θεώρησης εισόδου, άλλως το αίτημα του πολίτη τρίτης χώρας θα απορριφθεί.

Οι πολίτες τρίτων χωρών οι οποίοι έλαβαν αρχική ενιαία άδεια διαμονής κατόπιν μετάκλησης, με σκοπό την εξαρτημένη εργασία, υποχρεούνται να εργαστούν στον εργοδότη/τρια που τους προσκάλεσε, τουλάχιστον για έξι (6) μήνες. Με το πέρας του εξαμήνου ο μετακαλούμενος εργαζόμενος έχει δικαίωμα αλλαγής εργοδότη.

Κατά παρέκκλιση του ανωτέρω περιορισμού, επιτρέπεται στον κάτοχο αρχικής ενιαίας άδειας διαμονής να αλλάξει εργοδότη πριν από τη λήξη του ελάχιστου χρονικού διαστήματος απασχόλησης των έξι (6) μηνών :

είτε στην περίπτωση που ο εργοδότης παραβιάζει την εργατική νομοθεσία,

είτε στην περίπτωση που οι δύο πλευρές συναινούν στην λύση της εργασιακής σχέσης με παράλληλη γνωστοποίηση της βούλησης νέου εργοδότη να απασχολήσει τον μετακαλούμενο πολίτη τρίτης χώρας,

είτε στην περίπτωση που ο εργοδότης μονομερώς προχωρεί στην καταγγελία σύμβασης εργασίας.

Σε όλες τις ανωτέρω περιπτώσεις, ο μετακαλούμενος οφείλει κατά το πρώτο εξάμηνο να γνωστοποιήσει το σύνολο των αλλαγών στην αρμόδια υπηρεσία μιας στάσης (Δ/νσεις Αλλοδαπών Μετανάστευσης) των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων.

Για την έναρξη απασχόλησης του πολίτη τρίτης χώρας χρειάζεται να εκδοθεί Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ), Αριθμός Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ). Για την καταβολή των αποδοχών  του απαραίτητη είναι η έκδοση τραπεζικού λογαριασμού προκειμένου να καταβάλλονται οι αποδοχές της μισθωτής εργασίας.

Στην περίπτωση αμοιβής με εργόσημο, αυτό εκδίδεται από τον εργοδότη σε δύο (2) αντίτυπα. Το ένα αντίτυπο/απόκομμα του εργοσήμου παραδίδεται στον εργαζόμενο, ο οποίος το εξαργυρώνει στους συμβεβλημένους Φορείς υπηρεσιών πληρωμής (πιστωτικά ιδρύματα και ΕΛΤΑ) εντός χρονικού διαστήματος τεσσάρων (4) μηνών.

Για το εργόσημο βλ. https://www.e-efka.gov.gr/el/sychnes-eroteseis/asphalisi-eisphores/asphalismenoi/ergosemo/ergosemo-t-ika-etam

Οι διατάξεις των άρθρων 63, 64 και 65 του ν. 5038/2023 ενσωματώνουν (εκ νέου) στην ελληνική νομοθεσία τις διατάξεις της Οδηγίας 2014/36/EE «σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής πολιτών τρίτων χωρών με σκοπό την εποχική εργασία».

Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. κστ) του άρθρου 4 του ν. 5038/2023, ως «εποχική εργασία» ορίζεται «η δραστηριότητα που πραγματοποιείται στην Ελλάδα για χρονικό διάστημα έως εννέα (9) συνολικά μήνες, ανά περίοδο δώδεκα (12) μηνών, σε τομέα εποχιακής απασχόλησης με περιοδικό χαρακτήρα εντός του έτους. Ως τέτοιοι νοούνται τομείς που σχετίζονται με εποχικές συνθήκες, κατά τη διάρκεια των οποίων το αναγκαίο επίπεδο εργατικού δυναμικού είναι σημαντικά υψηλότερο από αυτό που απαιτείται για τις συνήθεις δραστηριότητες».

Οι διατάξεις για την εποχιακή εργασία των πολιτών τρίτων χωρών εφαρμόζονται στον κλάδο της αγροτικής οικονομίας και τον κλάδο του τουρισμού.

Οι πολίτες τρίτων χωρών, οι οποίοι είναι κάτοχοι του τίτλου διαμονής «Ε.5» (εθνική θεώρηση εισόδου για εποχική εργασία, άρθρο 63 του ν. 5038/2023) εισέρχονται στην ελληνική επικράτεια δυνάμει: α) της έγκρισης απασχόλησης της αρμόδιας υπηρεσίας μίας στάσης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η οποία αφορά σε μια ή περισσότερες περιόδους απασχόλησης μέγιστης διάρκειας εννέα (9) μηνών ανά περίοδο δώδεκα (12) μηνών και β) της εθνικής θεώρησης εισόδου (VISA D) για εποχική εργασία και έχουν τη δυνατότητα άμεσης έναρξης της απασχόλησης, καθώς η εθνική θεώρηση εποχιακής εργασίας συνιστά τίτλο διαμονής που παρέχει άμεσα πρόσβαση στην αγορά εργασίας.

Διαδικασία και δικαιολογητικά έγκρισης μετάκλησης για εποχιακή εργασία.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 63 (παρ. 4) του ν. 5038/2023, εργοδότης/τρια  που επιθυμεί να προσλάβει πολίτη τρίτης χώρας για εποχιακή εργασία, εφόσον i) υπάρχει διαθέσιμη θέση εργασίας σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 27 του ν. 5038/2023 και ii) η θέση αφορά σε τομέα που επιτρέπεται η μετάκληση για εποχιακή εργασία, υποβάλλει αίτηση, μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, στην αρμόδια υπηρεσία μίας στάσης για την έγκριση μετάκλησης για εποχιακή εργασία.

Στην αίτηση αναφέρονται ο αριθμός των θέσεων εργασίας, τα πλήρη στοιχεία (επώνυμο, όνομα, επώνυμο και όνομα πατέρα, επώνυμο και όνομα μητέρας, χώρα και ημερομηνία γέννησης, ιθαγένεια, αριθμός διαβατηρίου, ημερομηνία έκδοσης και λήξης, χώρα έκδοσης) των προς απασχόληση πολιτών τρίτων χωρών, η ειδικότητα, καθώς και το χρονικό διάστημα της απασχόλησης. Η αίτηση του εργοδότη αφορά σε συνολική περίοδο απασχόλησης έως εννέα (9) μήνες ανά περίοδο δώδεκα (12) μηνών και μπορεί να επεκτείνεται σε συνολική περίοδο έως πέντε (5) έτη. Η αίτηση συνοδεύεται από τα δικαιολογητικά του άρθρου 63 του ν. 5038/2023, όπως περαιτέρω εξειδικεύονται στο άρθρο 3 της υπ’ Αριθμ. 133226/2024  ΚΥΑ ( Β’ 2626)  «Καθορισμός δικαιολογητικών της παρ. 1 του άρθρου 27 του ν. 5038/2023 (Α’ 81)».

Μαζί με την αίτηση, ο εργοδότης καταθέτει, μεταξύ άλλων, και έγκυρη σύμβαση εργασίας στην οποία περιλαμβάνονται:

αα) το είδος της απασχόλησης, ββ) ο τόπος που λαμβάνει χώρα αυτή, γγ) η ημερομηνία έναρξης αυτής, δδ) η διάρκεια της απασχόλησης, εε) ο αριθμός των ωρών εργασίας, εντός της εβδομάδας ή του μήνα, στστ) η αμοιβή του εργαζομένου, η οποία δεν μπορεί να είναι, σε καμία περίπτωση, μικρότερη από τις αποδοχές ανειδίκευτου εργαζομένου, ζζ) το ύψος του ενδεχόμενου επιδόματος αδείας, εφόσον προβλέπεται από τη σύμβαση και ηη) κάθε άλλο όρο εργασίας, κατά περίπτωση.

Ο/η εργοδότη/τρια  που προσκαλεί πολίτη τρίτης χώρας για εποχιακή εργασία οφείλει να παράσχει στον εργαζόμενο κατάλληλο για διαμονή κατάλυμα, το οποίο πληροί τις απαιτούμενες προδιαγραφές υγείας και ασφάλειας. υπό τον έλεγχο των αρμόδιων Υπηρεσιών. Ο εργοδότης οφείλει να ενημερώνει την αρμόδια αρχή για οποιαδήποτε αλλαγή αυτού.

Επισημαίνεται ότι οι προδιαγραφές υγείας και ασφάλειας του καταλύματος που παρέχεται στον εποχιακό εργαζόμενο έχουν καθορίζονται με την με αριθμό 41835/2024 (Β΄ 4577) κοινή απόφαση, η οποία έχει εκδοθεί κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 27 του άρθρου 176 του ν. 5038/2023.

Εφόσον απαιτείται από τον εποχικά εργαζόμενο να καταβάλει μίσθωμα, ο εργοδότης προσφέρει στον εποχικά εργαζόμενο μισθωτήριο συμβόλαιο ή ισοδύναμο έγγραφο που αναγράφει σαφώς τους όρους ενοικίασης αυτού. Σε κάθε περίπτωση, το ύψος του μισθώματος πρέπει να είναι ανάλογο με την αμοιβή του εποχικά εργαζομένου και την ποιότητα του καταλύματος, ενώ δεν εκπίπτει αυτομάτως από τον μισθό του εποχικά εργαζομένου. Όταν το κατάλυμα δεν παρέχεται από τον εργοδότη, ο εργοδότης οφείλει να προσκομίσει στην αρμόδια υπηρεσία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης στοιχεία που να καταδεικνύουν ότι ο εποχικά εργαζόμενος διαθέτει εξ ιδίων κατάλυμα, το οποίο πληροί τις απαιτούμενες από τον νόμο προδιαγραφές κατά τα ανωτέρω αναφερόμενα.

Σε πολίτη τρίτης χώρας, για τον οποίο η αρμόδια υπηρεσία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης έχει εκδώσει και διαβιβάσει απόφαση έγκρισης απασχόλησης για εποχική εργασία στην αρμόδια προξενική αρχή, αυτή χορηγεί, θεώρηση εισόδου (visa) με την οποία μπορεί να εργαστεί. Η εργασία δεν μπορεί να ξεπερνάει τους 9 μήνες εντός 12 μηνών.

Αλιεργάτες:

Κάθε εργοδότης, ο οποίος επιθυμεί να προσλάβει αλιεργάτες καταθέτει αίτηση στην αρμόδια υπηρεσία της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η οποία εδρεύει στον νομό, όπου είναι εγκαταστημένη η επιχείρηση του ή στην έδρα νηολογίου του σκάφους του, στην οποία θα αναφέρονται ο αριθμός των θέσεων εργασίας, τα στοιχεία και η ιθαγένεια των προς απασχόληση πολιτών τρίτων χωρών, καθώς και το χρονικό διάστημα της απασχόλησης. Μαζί με την αίτηση ο εργοδότης καταθέτει, μεταξύ άλλων, σύμβαση εργασίας (εις διπλούν), υπογεγραμμένη από τον ίδιο, για κάθε εργαζόμενο, στην οποία αναφέρονται οι όροι εργασίας, το χρονικό διάστημα απασχόλησης και η αμοιβή του εργαζομένου.

Σε πολίτη τρίτης χώρας, στον οποίο έχει εγκριθεί η είσοδος για εργασία αλιεργάτη η αρμόδια προξενική αρχή, εκδίδει αντίστοιχη θεώρηση εισόδου (visa) για εποχική εργασία. Η visa αλιεργατών είναι ισόχρονη με τη διάρκεια της απασχόλησης, όπως προκύπτει από τη σχετική σύμβαση εργασίας, δεν μπορεί να υπερβαίνει τους έντεκα μήνες και παρέχει δικαίωμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας αποκλειστικά για την παροχή της συγκεκριμένης εργασίας και στον συγκεκριμένο εργοδότη, ύστερα από πρόσκληση του οποίου χορηγήθηκε.

Ειδικά για αλιεργάτες που υπόκεινται στις ρυθμίσεις της διμερούς συμφωνίας μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου, η οποία έχει κυρωθεί με τον ν. 1453/1984 (Α’ 88),χορηγείται εθνική θεώρηση εισόδου για εποχιακή εργασία αλιεργάτη, μέγιστης διάρκειας ισχύος και παραμονής έντεκα (11) μηνών.

Άδεια διαμονής με σκοπό την εποχιακή εργασία (άδεια διαμονής τύπου «Ε.6»).

Ως άδειας διαμονής εποχιακής εργασία (άδεια διαμονής τύπου «Ε.6»), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 66 του ν. 5038/2023, ορίζεται η άδεια διαμονής εποχιακής εργασίας την οποία αιτείται πολίτης τρίτης χώρας, ο οποίος α) έχει εισέλθει στην ελληνική επικράτεια δυνάμει έγκρισης απασχόλησης της αρμόδιας υπηρεσίας μίας στάσης και η οποία αφορά σε μια ή περισσότερες περιόδους απασχόλησης μέγιστης διάρκειας εννέα (9) μηνών ανά περίοδο δώδεκα (12) μηνών, με διάρκεια ισχύος έως πέντε (5) έτη, ανάλογα με τη σύμβαση εργασίας την οποία προσκομίζει και β) είναι κάτοχος εθνικής θεώρησης εισόδου για εποχιακή εργασία.

Η άδεια διαμονής «Ε.6» αφορά όλες τις περιπτώσεις εποχιακών εργαζομένων, κατά τα ανωτέρω, ήτοι α) εποχιακοί στην αγροτική οικονομία, β) εποχιακοί στον τουρισμό και γ) εποχιακοί στην αλιεία.

Η άδεια διαμονής για εποχική εργασία α) έχει διάρκεια ισχύος έως πέντε (5) έτη, αναλόγως της υποβαλλόμενης σύμβασης εργασίας, β) για τον προσδιορισμό της διάρκειας ισχύος της προσμετράται και η χρονική περίοδος ισχύος της εθνικής θεώρησης εισόδου και γ) η άδεια διαμονής για εποχιακή εργασία δύναται να ανανεώνεται, υπό την προϋπόθεση πως η συνολική διάρκεια του χρόνου διαμονής δεν υπερβαίνει συνολικά τα δέκα (10) έτη.

Άλλες περιπτώσεις

Υπάρχουν και άλλες περιπτώσεις στις οποίες ο πολίτης τρίτης χώρας μπορεί να εργαστεί μόνο με θεώρηση εισόδου (visa). Οι θεωρήσεις αυτές είναι συνδεδεμένες με συγκεκριμένες δραστηριότητες και χορηγούνται για μικρό χρονικό διάστημα που συναρτάται με την ολοκλήρωση συγκεκριμένου σκοπού. Τέτοιες περιπτώσεις αφορούν για παράδειγμα μέλη καλλιτεχνικών συγκροτημάτων, πολίτες τρίτων χωρών με σκοπό την παροχή υπηρεσίας, αρχηγοί οργανωμένων ομάδων τουρισμού (tour leaders), αθλητές, προπονητές και άλλα.

Για την έναρξη της εποχιακής απασχόλησης των πολιτών τρίτων χωρών χρειάζεται να εκδοθεί Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ), Αριθμός Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ). Για την καταβολή των αποδοχών του απαραίτητη είναι η έκδοση τραπεζικού λογαριασμού προκειμένου να καταβάλλονται οι αποδοχές της μισθωτής εργασίας.

Στην περίπτωση αμοιβής με εργόσημο, αυτό εκδίδεται από τον εργοδότη σε δύο (2) αντίτυπα. Το ένα αντίτυπο/απόκομμα του εργοσήμου παραδίδεται στον εργαζόμενο, ο οποίος το εξαργυρώνει στους συμβεβλημένους Φορείς υπηρεσιών πληρωμής (πιστωτικά ιδρύματα και ΕΛΤΑ) εντός χρονικού διαστήματος τεσσάρων (4) μηνών.

Για το εργόσημο βλ. https://www.e-efka.gov.gr/el/sychnes-eroteseis/asphalisi-eisphores/asphalismenoi/ergosemo/ergosemo-t-ika-etam

Απαγορεύεται η απασχόληση αλλοδαπών τρίτων χωρών που δεν έχουν πρόσβαση στην εργασία ή που δεν διαθέτουν νομιμοποιητικά έγγραφα για την παραμονή τους στη χώρα.

Στους εργοδότες που απασχολούν αλλοδαπό χωρίς άδεια με πρόσβαση στην εργασία (ακόμα και αν διαμένει νόμιμα στη χώρα με άλλου τύπου άδεια), επιβάλλεται πρόστιμο 1.500 ευρώ για κάθε νόμιμα διαμένοντα αλλά παράνομα απασχολούμενο αλλοδαπό.

Περαιτέρω επιβάλλεται πρόστιμο για αδήλωτη εργασία ύψους 10.500 ευρώ για κάθε αδήλωτο εργαζόμενο.

Σε περίπτωση απασχόλησης παράνομα διαμένοντα αλλοδαπού επιβάλλεται πρόστιμο 5.000 ευρώ για κάθε παράνομα απασχολούμενο εργαζόμενο. Σε περίπτωση υποτροπής του εργοδότη μέσα σε διάστημα 4 ετών το πρόστιμο αυτό διπλασιάζεται, για κάθε εργαζόμενο. Επιπρόσθετα επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις, όπως αποκλεισμός από δημόσιες παροχές και επιδοτήσεις καθώς και προσωρινή ή οριστική ανάκληση της άδειας λειτουργείας ή προσωρινή διακοπή εργασιών. Υπάρχουν επίσης και ποινικές κυρώσεις αν η απασχόληση παράνομα διαμενόντων πολιτών είναι συστηματική και εκ προθέσεως ή αν η απασχόλησή τους συνοδεύεται με ιδιαίτερα καταχρηστικούς όρους εργασίας, αν αφορά ανηλίκους ή θύματα εμπορίας ανθρώπων.

Οι εργοδότες που έχουν εμπλακεί σε εργασιακή εκμετάλλευση πολιτών τρίτων χωρών αντιμετωπίζουν επιπλέον πρόστιμα, διοικητικές και ποινικές κυρώσεις. Συγκεκριμένα, όταν η απασχόληση γίνεται με σκοπό την προαγωγή πολιτών τρίτων χωρών σε πορνεία, εκτός των άλλων κυρώσεων που προβλέπονται από την νομοθεσία, ο εργοδότης τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και χρηματική ποινή τουλάχιστον 6.000 ευρώ. Σε περίπτωση που το θύμα είναι ανήλικο οι κυρώσεις είναι ακόμα μεγαλύτερες ενώ σε ειδικότερες περιπτώσεις η χρηματική ποινή φτάνει και 50.000 – 100.000 ευρώ.

Οι εργοδότες, οι οποίοι έχουν παραβεί τις υποχρεώσεις τους κατά τη διάρκεια προηγούμενης μετάκλησης για εποχικά εργαζόμενους, δεν μπορούν να υποβάλουν νέο αίτημα για μετάκληση πολίτη τρίτης χώρας πριν την πάροδο χρονικού διαστήματος τριών ετών από την ημερομηνία διαπίστωσης της αρχικής παραβίασης.

Θεώρηση με σκοπό την εποχική εργασία δεν χορηγείται ή ανακαλείται όταν διαπιστωθεί ότι, μεταξύ άλλων:

α. ο εργοδότης δεν πληροί τις του υποχρεώσεις του σχετικά με την κοινωνική ασφάλιση, τη φορολογία, τα εργασιακά δικαιώματα ή τους όρους απασχόλησης,

β. ο εργοδότης έχει υποστεί κυρώσεις για αδήλωτη εργασία ή παράνομη απασχόληση και όταν,γ. ο εργοδότης δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση εργασίας.

Στην ελληνική νομοθεσία (ν. 4052/2012) προβλέπεται η διευκόλυνση των καταγγελιών των παράνομα απασχολούμενων μεταναστών οι οποίοι μπορούν να υποβάλουν οι ίδιοι ή αντ΄ αυτών με τη συναίνεσή τους στα κατά τόπους εργατικά κέντρα, κάθε καταγγελία που προβλέπεται από την εθνική νομοθεσία κατά του εργοδότη τους. Η παροχή συνδρομής σε πολίτες τρίτων χωρών για την υποβολή καταγγελίας δεν θεωρείται σε καμία περίπτωση υποβοήθηση του παράνομα απασχολούμενου σε παράνομη είσοδο, διέλευση και διαμονή.

Επίσης οι παράνομα απασχολούμενοι πολίτες τρίτων χωρών μπορούν, όπως κάθε νόμιμα απασχολούμενος εργαζόμενος, να προσφεύγουν στα αρμόδια δικαστήρια και στις αρμόδιες αρχές για τη διεκδίκηση των οφειλόμενων και την εν γένει διεκδίκηση των νόμιμων δικαιωμάτων τους σύμφωνα με την εργατική νομοθεσία και να εκτελούν τις σχετικές δικαστικές αποφάσεις κατά των εργοδοτών τους, ακόμα και αν έχουν επιστρέψει ή έχουν υποχρεωθεί να επιστρέψουν στη χώρα τους.

Επιπρόσθετα, η νομοθεσία(ν. 4443/2016) προβλέπει πρόστιμα και κυρώσεις για την παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης στην εργασία και περιλαμβάνει διατάξεις για την προσφυγή την δικαστική προστασία και την αντιστροφή του βάρους της απόδειξης καθώς και την προστασία από αντίμετρα σε περίπτωση καταγγελίας όπως απόλυση ή δυσμενή εν γένει μεταχείριση. 

Τέλος προβλέπεται η χορήγηση άδειας διαμονής για Ανθρωπιστικούς Λόγους, η οποία, μεταξύ άλλων, αφορά και θύματα εμπορίας ανθρώπων αλλά και πολίτες τρίτων χωρών, οι οποίοι απασχολήθηκαν είτε με ιδιαίτερα καταχρηστικούς όρους εργασίας είτε ως ανήλικοι. Ως τέτοιοι όροι θεωρούνται όσοι είναι κατάφωρα δυσανάλογοι προς τις συνθήκες εργασίας των νόμιμα απασχολούμενων εργαζόμενων, έχοντας σοβαρή επίπτωση στην υγεία και την ασφάλεια των εργαζόμενων, ή όσοι εμπεριέχουν διακρίσεις λόγω φύλου ή προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Αρμόδια υπηρεσία για τον έλεγχο των εργοδοτών όσον αφορά την απασχόληση και των  πολιτών τρίτων χωρών είναι η Ανεξάρτητη Αρχή «Επιθεώρηση Εργασίας». Έργο της Επιθεώρησης Εργασίας είναι ο έλεγχος της εφαρμογής των διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας, μεταξύ άλλων των διατάξεων σχετικά με τη νομιμότητα της απασχόλησης των εργαζομένων υπηκόων τρίτων χωρών, και της νομοθεσίας για την προώθηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανεξαρτήτως φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής. Στους  εργοδότες που παραβιάζουν την εργατική νομοθεσία επιβάλλονται  διοικητικές και ποινικές κυρώσεις.

Οι εργαζόμενοι μετανάστες μπορούν να απευθυνθούν και στον Συνήγορο του Πολίτη για κάθε παραβίαση των δικαιωμάτων τους. Ο Συνήγορος του Πολίτη έχει ορισθεί ως φορέας παρακολούθησης και προώθησης της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης στον τομέα της εργασίας. Ο Συνήγορος του Πολίτη, ο οποίος είναι ανεξάρτητη διοικητική αρχή, διενεργεί έρευνες κατόπιν καταγγελίας ή αυτεπάγγελτα και συντάσσει πορίσματα και εκθέσεις.